Reklama
 
 
 
Bezpieczeństwo instalacji chłodniczych amoniakalnych Przepisy i wymagania dotyczące detekcji amoniaku
Ocena użytkowników: / 4
SłabyŚwietny 
Data dodania: 03.07.2017

Naturalne czynniki chłodnicze pozwalają uzyskać wysoką efektywność energetyczną urządzeń, pozostając przy tym neutralnymi wobec ziemskiego klimatu. Amoniak, należący do tej grupy, wykazuje bardzo dobre właściwości termodynamiczne, dzięki czemu układy chłodnicze napełnione nim, charakteryzują się szczególnie wysoką efektywnością pracy. Trzeba jednak spełnić pewne szczególne wymagania dotyczące bezpieczeństwa. 

 

 

2017 5 72 1

Chłodnicza instalacja amoniakalna w centrum dystrybucyjnym sieci supermarketów o powierzchni 20 000 m2 i łącznej mocy 1200 kW (J&E Hall) Fot: LNS Sp. z o.o.

 

 

Streszczenie

 

W artykule przedstawiono charakterystykę i historię amoniaku w chłodnictwie w perspektywie przeciwdziałania zmianom klimatycznym i braku jego wpływu na te procesy. Zaprezentowano wymagania stawiane systemom monitoringu wycieków czynników chłodniczych. Omówiono budowę i funkcję systemów detekcji zastosowanych w przemyśle w celu zapewnienia bezpieczeństwa w pomieszczeniach z amoniakalnymi układami chłodniczymi. Opisano przykładowe zadania i działanie oprogramowania obsługującego ten system uwzględniając funkcję uruchamia automatycznego czynności prewencyjnych oraz archiwizację alarmów. Podkreślono znaczenie odpowiedniego doboru systemu do obiektu oraz istotę właściwej obsługi. Zwrócono uwagę na problem lokalizacji czujników w pomieszczeniach potencjalnie zagrożonych, wymagający indywidualnego rozwiązania zależnego od wielu parametrów.

 

 

Wprowadzenie

 

Stosowanie amoniaku w instalacjach chłodniczych wymaga odpowiedniego zabezpieczenia systemami wykrywającymi ewentualne wycieki. Odpowiedni wybór systemów stosowanych sildo monitoringu pozwala na skuteczne zabezpieczenie obiektów przemysłowych, handlowych i pomieszczeń chłodniczych przed wystąpieniem niebezpiecznych stężeń czynnika chłodniczego w powietrzu. Poszczególne elementy systemu są dobierane dla konkretnego zastosowania.

 

Systemy pomiarowo-decyzyjne ostrzegające o wycieku opracowane, wykonane i wdrażane przez IBPRS Zakład Technologii i Techniki Chłodnictwa, Pracownię Chłodnictwa i Ochrony Środowiska w Łodzi były zrealizowane w ramach szeregu projektów naukowych i wdrożeniowych (np. UDA-POIG.01.03.01-20-137/09-00, R14 027 03).

 

W artykule omówiono zagrożenia bezpieczeństwa amoniakalnych instalacji chłodniczych oraz budowę i funkcjonowanie systemów monitoringu.

 

 

Historia czynników chłodniczych

 

Jednym z najczęściej poruszanych tematów w obszarze chłodnictwa i ochrony środowiska są czynniki chłodnicze. Brak jest idealnego czynnika chłodniczego, a wybór płynu roboczego jest zawsze kompromisem między jego zaletami i wadami. Inżynier chłodnictwa decyduje, jaki czynnik chłodniczy wybrać na podstawie m. in. wielkości urządzenia, jego typu czy temperatury parowania oraz jego wpływu na środowisko naturalne. W historii stosowania czynników chłodniczych można wyróżnić różne okresy. Początkowo szeroko stosowanym płynem ziębniczym był amoniak. Po raz pierwszy zastosowany został przez francuskiego wynalazcę Ferdinanda Carre w urządzeniu absorpcyjnym w 1859 roku. Podczas niekontrolowanego jego wycieku z instalacji chłodniczej stwarza zagrożenia zatrucia, oparzeń, a nawet utraty życia. Żywność po kontakcie z parami amoniaku nie nadawała się do spożycia. Z tych powodów od 1930 r. nastąpił okres wypierania amoniaku przez nowe czynniki chłodnicze – sztucznie wytworzone przez człowieka, substancje chlorowcopochodne (CFC). Scharakteryzowano je jako całkowicie bezpieczne i trwałe, niepalne i nietoksyczne, aż do czasu kiedy wykazano, że są odpowiedzialne za powstawanie w stratosferze tzw. dziury ozonowej z powodu gwałtownego niszczenia warstwy ozonowej.

 

Renesans amoniaku jest spowodowany faktem, że nie stwarza niebezpieczeństwa dla ekosystemu, posiada doskonałe właściwości termodynamiczne oraz zalety ekonomiczne i użytkowe

 

Następnie, czynniki chłodnicze z grupy CFC zaczęto zastępować wodorochlorofluorowęglowodorami (HCFC), które posiadają dużo mniejszy potencjał niszczenia ozonu. Związki CFC i HCFC, czyli substancje kontrolowane są wycofane z użycia. Zamiennikami dla nich są wodorofluorowęglowodory (HFC). Substancje te przyczyniają się do zwiększania efektu cieplarnianego. Obowiązujące prawo krajowe i unijne nakłada szereg regulacji związanych z ich stosowaniem. Syntetyczne czynniki chłodnicze, zwane freonami, są powszechnie stosowane w układach chłodniczych i klimatyzacyjnych. Ich negatywny wpływ na środowisko naturalne określa się za pomocą wskaźników ekologicznych: 

 

  • potencjału niszczenia warstwy ozonowej ODP;
  • potencjału tworzenia efektu cieplarnianego GWP;
  • całkowitego (globalnego) równoważnika tworzenia efektu cieplarnianego TEWI.

 

Ze względu na obowiązującą legislację krajową i unijną obserwuje się tendencję odchodzenia od zastosowań syntetycznych czynników chłodniczych na korzyść czynników naturalnych, do których należą:

 

  • R717 – amoniak (NH3) – toksyczny i łatwopalny, posiada charakterystyczny, ostry zapach, który jest łatwo wyczuwalny w powietrzu przy jeszcze bezpiecznym stężeniu w atmosferze;
  • R744 – dwutlenek węgla (CO2) – wywiera działanie narkotyczne i duszące w wysokich stężeniach;
  • węglowodory: R290 – propan (C3H8), R1270 – propen (C3H6), R600a – izobutan (C4H10), łatwopalne i wybuchowe.

 

Renesans amoniaku jest spowodowany faktem, że nie stwarza niebezpieczeństwa dla ekosystemu, posiada doskonałe właściwości termodynamiczne oraz zalety ekonomiczne i użytkowe. Międzynarodowy Instytut Chłodnictwa Amoniakalnego (IIAR) prężnie zajmuje się rozwojem techniki i doskonaleniem bezpieczeństwa chłodnictwa amoniakalnego, nie tylko w zastosowaniach tradycyjnych, ale także w dziedzinach zdominowanych dotychczas przez syntetyczne czynniki chłodnicze, np. klimatyzacji. Węglowodory posiadają korzystne właściwości termodynamiczne, dzięki którym układy chłodnicze napełnione tymi czynnikami charakteryzują się wysoką efektywnością pracy, a także niskimi wskaźnikami związanymi z globalną ochroną środowiska (tabela 1.).

 

 

2017 5 73 1

 

 

Bezpieczne stosowanie naturalnych czynników chłodniczych wymaga, ze względu na ich wysoką palność i toksyczność, prawidłowo działających systemów monitoringu niekontrolowanych wycieków. Ich wpływ na zdrowie człowieka jest określony na podstawie dopuszczalnych poziomów stężenia. Propan nie wywołuje zatrucia chronicznego, ale może mieć wpływ na zdrowie człowieka – w przypadku niskich stężeń działa narkotycznie, natomiast w wysokich powoduje działanie drażniące. Jeśli propan wyprze tlen z powietrza, może nastąpić śmierć na skutek uduszenia. Kontakt ze skroplonym gazem może spowodować odmrożenia.

 

 

Amoniak – charakterystyka substancji

 

(...)

 

 

Amoniak jako płyn chłodniczy

 

(...)

 

 

Wymagania stawiane systemowi monitoringu wycieków

 

Systemy zabezpieczające przemysłowe obiekty chłodnicze powinny zapewniać ciągłą kontrolę warunków przechowalniczych, parametrów pracy obiegu chłodniczego oraz czynników określających bezpieczeństwo przechowywanych produktów i pracowników. Systemy te muszą mieć prewencyjny charakter działania, czyli w odpowiednim czasie identyfikować przekroczenie kontrolowanych parametrów, generować sygnały alarmowe, czy funkcje wykonawcze. Powinny zatem pełnić jednocześnie rolę urządzeń pomiarowych, jak również sterujących. Dzięki takiej konstrukcji będą zapobiegały m.in. tworzeniu się niebezpiecznych stężeń czynnika chłodniczego w powietrzu, informując i ostrzegając o jego przekroczeniach. W przypadku czynników chłodniczych będących substancjami palnymi i wybuchowymi ostrzeganie następuje przy stężeniach poniżej dolnej granicy wybuchowości (DGW), natomiast w przypadku czynników toksycznych, niebezpiecznych dla zdrowia, poniżej najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS).

 

Zgodnie z PN-EN 378 „Instalacje ziębnicze i pompy ciepła. Wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony środowiska” [1] dla każdego czynnika chłodniczego zdefiniowana jest „praktyczna granica stężenia”. Określa ona poziom najwyższego stężenia danego czynnika w przestrzeni użytkowej, który nie powoduje jeszcze żadnych skutków utrudniających ewakuację czy ostrego zatrucia. Te trzy wielkości DGW, NDS i praktyczna granica stężenia powinny stanowić punkty odniesienia dla wartości progowych wykrywanych stężeń czynników chłodniczych przez system monitoringu. Dla każdego płynu chłodniczego są to inne wartości, dlatego konieczne jest indywidualne sprecyzowanie tych stężeń uwzględniając różne przepisy.

 

W przypadku każdego obiektu chłodniczego konieczne jest indywidualne podejście do opracowania konkretnych rozwiązań technicznych w systemie detekcji. Powinno ono uwzględniać szereg parametrów, między innymi:

 

  • warunki pracy czujników (temperatura, wilgotność),
  • zakresy pomiarowe,
  • możliwość występowania gazów zakłócających,
  • rodzaj instalacji,
  • warunki przestrzenne,
  • rodzaj i ilość czynnika chłodniczego,
  • możliwości automatyki (wizualizację i archiwizację wyników,
  • sterowania urządzeniami wykonawczymi,
  • odpowiednie zasilanie awaryjne), oraz inne wymagania, potrzeby użytkowników.

 

Mimo, że nie zawsze przepisy nakładają obowiązek kontroli obecności w powietrzu czynników roboczych pochodzących z emisji z instalacji chłodniczych, działania te powinno się podejmować bez wyjątków. Montaż systemów wykrywających niepożądane emisje konkretnych substancji zapobiega nie tylko sytuacjom zagrażającym życiu i zdrowiu ludzkiemu, lecz pomaga również w zachowaniu urządzeń w odpowiednim stanie technicznym. Nawet niewielkie emisje (ubytki czynnika roboczego z instalacji) mogą zmieniać parametry pracy urządzeń, zwiększając ich energochłonność i zmniejszając wydajność obiegu. Zatem, zastosowanie odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych może zdecydowanie zmniejszyć zagrożenia, z jakimi wiąże się praca w środowisku chłodniczym. Systemy kontroli mogą charakteryzować się różną jakością pracy. Dlatego też warto stosować wyłącznie te sprawdzone w działaniu, zautomatyzowane i odpowiednio skalibrowane. Jednym z podstawowych warunków prawidłowego ich działania jest przestrzeganie harmonogramów kalibracji i serwisowania, a także wykonywanie tych działań wyłącznie przez firmy posiadające odpowiednie kompetencje w tym zakresie. Nieodpowiednia konserwacja urządzeń może doprowadzić do sytuacji, w której system nie będzie w stanie prawidłowo reagować w przypadku wycieku.

 

 

 

Transmitter CC28 DA

 

2017 5 76 1gfg

 

Nowoczesna technologia

Gdziekolwiek wystąpi zagrożenie gazami palnymi lub ich parami, tam można zastosować detektor CC28 DA. Takie rozwiązanie zapewnia rzetelny monitoring. Wymieniony transmiter z certyfikatem ATEX pozwala na bezpieczne instalowanie go w strefach niebezpiecznych. Dioda zielona LED wskazuje tryb normalnej pracy. Usterka sygnalizowana jest żółta diodą LED.

 

Detektor CC28 DA posiada duży i czytelny 4 miejscowy wyświetlacz graficzny służący ekspozycji koncentracji gazowej, meldunków eksploatacyjnych i serwisowych. 3 przyciskowa klawiatura, mieszcząca się pod wyświetlaczem służy do nastaw, justowania i wykonywania testów funkcji. Jasne LED-y alarmowe i zintegrowany sygnalizator audio powodują, iż detektor ten staje się kompletnym systemem wykrywania gazów.

 

Wysokie koszty ochrony w strefach Ex sprawiają, że wbudowany przetwornik alarmowy obniża je do minimum (brak dodatkowego okablowania). Dzięki dodatkowemu przekaźnikowi, zewnętrzne źródła alarmu mogą zostać podłączone do detektora, co zapewnia nadzór np. nad strefą Ex. Alarm gazowy może ostrzec pracowników i spowodować ich natychmiastową ewakuację ze strefy zagrożenia.

 

Sensory typu smart
Instalacja wymiennych sensorów typu smart poprzez ich wsunięcie zajmuje kilka sekund i jest niezwykle prosta. Ustawienia są dostępne bezpośrednio na klawiaturze detektora lub na pilocie (jednoosobowe justowanie).

 


Pilot RC2 (opcja)
Niektóre gazy palne są lżejsze niż powietrze. Stąd, detektor zainstalowany pod sufitem, połączony z pilotem, może być obsługiwany z poziomu ziemi, co stanowi komfortowe rozwiązanie. Z pomocą pilota, można kontrolować większą ilość transmiterów. Odczyt wyświetlacza w pilocie jest zawsze identyczny z danymi transmitera. Dzięki temu inspekcja, przegląd techniczny i justowanie są uproszczone.

 

Wiarygodne pomiary i minimalne koszty eksploatacji
Cela pomiarowa wespół z kompensacją temperatury zapewnia najwyższą dokładność pomiarową. Niskie wymagania konserwacyjne w połączeniu z wysoką żywotnością czujnika oznacza niewielkie koszty eksploatacji. Dzięki unowocześnieniu technologii budowy sensorów i zastosowaniu szczególnego efektu „komina” w konstrukcji urządzenia, detektor CC28 dla gazów palnych, należy do najszybciej reagujących na świecie. W konsekwencji mamy do dyspozycji więcej sekund na podjęcie decyzji w kwestii działań zaradczych.

 

Opcje urządzenia

  • CC28 D z dużym wyświetlaczem przeznaczonym do ekspozycji aktualnej koncentracji gazu.
  • CC28 detektor bazowy bez wyświetlacza. W elastycznym połączeniu z centralą, CC28 we wszystkich wariantach, daje doskonałe możliwości wykrycia gazów palnych, czego konsekwencją jest tani, szybki i niezawodny monitoring.

 

www.gfg.pl

 

 

 

 

Transmitter EC22

 

2017 5 77 1gfg

 

Szukasz nowoczesnego, a zarazem oszczędnego transmitera gazów toksycznych
oraz tlenu, ale bez dopuszczenia do strefy wybuchowej? Transmiter GfG z serii 22
jest idealnym rozwiązaniem dla Ciebie.

 

 

Sprawdzone rozwiązania i innowacyjność mogą iść ze sobą w parze

EC22 wyposażony jest w wysokiej jakości czujniki GfG. Transmiter posiada wydajne komponenty elektroniczne odpowiedzialne za regulację napięcia, procesowanie wyników pomiarów oraz kompensację temperatury. Koszty eksploatacji są zminimalizowane dzięki długiej żywotności zastosowanych sensorów.

 


Uniwersalna transmisja sygnałów

Dzięki interfejsowi Modbus, EC22 transmituje zarówno cyfrowy, jak i analogowy sygnał wyjściowy. Możliwość przesyłania różnych rodzajów sygnału sprawia, że transmitery z serii 22 mogą być częścią niemal każdego systemem detekcji gazów, również jako zastępczy czy dodatkowy transmiter w już istniejącym systemie.

 

 

Procesowanie sygnału

Oprogramowanie zastosowane w EC22 linearyzuje sygnał pomiarowy i odpowiednio kompensuje temperaturę. Dzięki temu transmitowane są zawsze dokładne pomiary, nawet w przypadku wahań temperatury spowodowanych warunkami pogodowymi. Transmiter posada również opcję przesyłania danych dotyczących serwisowania i konserwacji oraz informacji o błędach do połączonego komputera.

 

 

Ochrona przed warunkami pogodowymi

Wodoodporna obudowa chroni transmiter nie tylko przed wiatrem czy deszczem, lecz również przed zanieczyszczeniami oraz przegrzaniem spowodowanym bezpośrednią ekspozycją na światło słoneczne.

 

 

Opcjonalny kolorowy wyświetlacz oraz sygnał dźwiękowy
EC22 posiada przejrzysty wyświetlacz, który pozwala na odczytywanie aktualnego statusu oraz innych ważnych informacji w prosty, intuicyjny sposób. Za jego pomocą można z łatwością przejrzeć podręczne menu i zmienić ustawienia (w zależności od poziomu uprawnień).

 

 

Adapter kalibracyjny
Do transmitera dołączony jest adapter kalibracyjny, dzięki któremu możliwe jest przeprowadzanie regularnych testów sprawności systemu, w tym tych z użyciem gazów. Adapter zapewnia równomierny i bezpieczny dopływ gazu.

 


www.gfg.pl

 

 

 

 

Prawo w zakresie detekcji gazów

 

(...)

 

 

Lokalizacja czujników

 

W pomieszczeniach potencjalnie zagrożonych wyciekiem, rozmieszczenie czujników wymaga każdorazowo indywidualnego podejścia. Rozwiązania te mogą się zasadniczo różnić, w zależności od rodzaju obiektu (np. maszynownia czy komora chłodnicza), typu instalacji, rodzaju czynnika, warunków budowlanych itp.

 

Nieprawidłowe wybranie miejsc elementów instalacji to najczęstszy i najgroźniejszy z powodów niepełnej ochrony obiektu chłodniczego i ludzi. Przy odpowiednim umieszczeniu detektorów trzeba zastosować pewne zasady, które mają znaczenie uniwersalne. Czujnik mierzy stężenie gazu w swoim bezpośrednim otoczeniu. Powinien więc być instalowany w miejscu newralgicznym, o największym spodziewanym stężeniu nagromadzonego gazu. Czujniki powinny być tak zlokalizowane, aby nagromadzenia gazów wybuchowych lub toksycznych były wykryte zanim powstanie mieszanina wybuchowa lub mieszanina niebezpieczna dla zdrowia. Powinny reagować na stężenia mniejsze od dolnej granicy wybuchowości (DGW) lub od najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS). Ponadto, nie powinny być narażone na działania mechaniczne, cieplne lub zalania wodą itp. W przypadku amoniak (gazu lżejszego od powietrza) czujniki powinny być umieszczone w najwyższych punktach obiektów chronionych i możliwie blisko punków potencjalnych wycieków.

 

Koniec cz. 1.

 

* * *

 

W drugiej części kontynuacji powyższego artykułu przedstawione zostaną wymogi oraz przykładowe rozwiązanie cyfrowego systemu monitoringu instalacji chłodniczej.

 

 

 

 

dr inż. Magdalena WRÓBEL-JĘDRZEJEWSKA
– Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego
im. prof. Wacława Dąbrowskiego w Warszawie,
Zakład Technologii i Techniki Chłodnictwa w Łodzi,
Pracownia Chłodnictwa i Ochrony Środowiska

 

mgr inż. Urszula Stęplewska
– Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego
im. prof. Wacława Dąbrowskiego w Warszawie,
Zakład Technologii i Techniki Chłodnictwa w Łodzi,
Pracownia Chłodnictwa i Ochrony Środowiska

 

 

 

PODOBNE ARTYKUŁY:

POLECAMY WYDANIA SPECJALNE

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2017

  • Pompy ciepła 2015

  • Pompy ciepła 2016

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2015

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2016

  • Pompy ciepła 2014

  • Pompy ciepła 2012

  • Pompy ciepła 2013

  • Termografia w podczerwieni 2009

  • Pompy ciepła 2010

Reklama

 

 

  02 ss2  omii   kig 134x45 left  

Katalog firm chłodnictwo, klimatyzacja, wentylacja

CHŁODNICTWO: Agregaty (chillery) chłodzone powietrzem, Agregaty (chillery) chłodzone wodą, Agregaty absorpcyjne, Agregaty skraplające, Aparatura kontrolno-pomiarowa, Chłodnice, Chłodnictwo w transporcie, Chłodziwa i nośniki ciepła, Czynniki chłodnicze, Dry-coolery, Drzwi chłodnicze (okucia, akcesoria), Elementy rozprężające, Filtry - osuszacze czynnika chłodniczego, Komory chłodnicze i zamrażalnicze, Kontenery chłodnicze, Maszyny do produkcji lodu (płatkarki, kostkarki), Materiały termoizolacyjne, Meble chłodnicze i zamrażalnicze, Monobloki chłodnicze, Odolejacze, separtory, Oleje sprężarkowe, Płyty warstwowe, Pompy cyrkulacyjne, Silniki, Siłowniki, Sprężarki chłodnicze, Tunele mroźnicze (kriogeniczne), Układy i aparatura regulacyjna, zabezpieczająca i nadzorująca, Urządzenia rozmrażające, Wieże chłodnicze, Wyłączniki i przekaźniki czasowe, Wymienniki ciepła (parowacze, skraplacze), Wymienniki płytowe, Zasobniki chłodu, Zawory, Zespoły spręzarkowe, Pozostałe akcesoria, Projektowanie, badania, doradztwo techniczne, certyfikacja.

KLIMATYZACJA i WENTYLACJA: Aparatura kontrolno-pomiarowa, Aparaty grzewczo-wentylacyjne, Centrale klimatyzacyjne monoblokowe, Centrale klimatyzacyjne rooftop, Centrale klimatyzacyjne sekcyjne, Chłodnice/nagrzewnice kanałowe, Czerpnie i wyrzutnie, Filtry powietrza, Kanały wentylacyjne, Klapy ppoż. (oddymiające, odcinające), Klimakonwektory, Klimatyzacja samochodowa, Klimatyzatory kompaktowe (przenośne, okienne), Klimatyzatory split, Klimatytory multi splity, Kolektory słoneczne, Kratki, nawiewniki, dysze, Kurtyny powietrzne, Materiały termoizolacyjne, Nasady kominowe, wywietrzniki, Nawilżacze (parowe, zraszające, ultradźwiękowe, komory zraszania), Oczyszczacze powietrza, Odciągi miejscowe, Okapy kuchenne, Osuszacze powietrza, Pompy ciepła, Pompy cyrkulacyjne, Przepustnice, Rekuperatory i regeneratory do odzysku ciepła, Siłowniki, Stropy, belki chłodząco-grzejące, Systemy Super Multi, Szafy klimatyzacji precyzyjnej, Tłumiki hałasu, Układy i aparatura regulacyjna, zabezpieczająca i nadzorująca, Wentylatory dachowe, Wentylatory oddymiające, przeciwwybuchowe, chemoodporne, Wentylatory osiowe, Wentylatory promieniowe, Wentylatory strumieniowe (oddymiające), Wymienniki gruntowe, Pozostałe akcesoria, Projektowanie, badania, doradztwo techniczne, certyfikacja.

MATERIAŁY, NARZĘDZIA, PRZYRZĄDY, AKCESORIA: Izolacje akustyczne, termiczne, Materiały i przyrządy lutownicze i spawalnicze, Materiały uszczelniające, Narzędzia, Rury, kształtki, akcesoria, Urzadzenia i środki czyszczące, Urządzenia do inspekcji i czyszczenia systemów wentylacyjno-klimatyzacyjnych, Urządzenia do usuwania i napełniania instalacji chłodniczych; recyklingu czynników chłodniczych, Wibroizolacje, Zamocowania i tłumiki drgań.

INNE: Zrzeszenia i organizacje, Oprogramowanie komputerowe, Portale internetowe, Targi, wystawy, szkolenia.